انرژی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تولید نقش تعیین‏کننده ای در حیات اقتصادی و توسعه تمدن جوامع دارد. به موازات رشد جمعیت، توسعه صنعتی و پیشرفت فناوری، نیاز بشر به منابع انرژی به طور فزاینده شدت می یابد. مصرف انرژی و در کنار آن تولید انرژی از معیارهای مهم سنجش میزان پیشرفت اقتصادی کشورها است. شوک حاصل از شیوع بیماری کووید-19 در جهان، اثرات مستقیمی بر زندگی افراد و فعالیت شرکت های تولیدی و صنعتی و فعالیت های تجاری داشته است. اثرات این بیماری بر بخش انرژی چشم گیر است. شوک حاصل، آنقدر عمیق و تاثیرگذار است که با تحت تاثیر قرار دادن فعالیت های تولیدی و تقاضا، مصرف انرژی را تغییر می دهد. هدف مطالعه حاضر بررسی تاثیر همه گیری کووید-19 بر مصرف انرژی های تجدیدناپذیر در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، با کمک داده های ماهانه طی دوره 2020-2010 است. به منظور تخمین مدل از تکنیک داده های پانلی به شیوه حداقل مربعات معمولی کاملا اصلاح شده (FMOLS) استفاده می شود. نتایج نشان می دهد همه گیری کووید-19 تاثیر منفی و معنی داری بر مصرف انرژی های تجدیدناپذیر گذاشته است. همچنین نتایج، تاثیر مثبت توسعه مالی، آزادسازی تجاری و رشد اقتصادی بر مصرف انرژی های تجدیدناپذیر را نشان می دهد. در تفکیک کشورهای OECD به دو گروه کم درآمد و پردرآمد، نتایج تخمین ها نشان می دهد که در هر دو گروه، درآمد سرانه اثر مثبت و معنادار بر مصرف انرژی تجدیدناپذیر دارد، در حالی که همه گیری کووید-19 اثر منفی بر مصرف انرژی در دو گروه دارد و تاثیر منفی در گروه کم درآمد قویتر است.

عوامل متعددی وجود دارند که باعث مشکلات زیست محیط می شوند. یکی از عوامل مهم یارانه های انرژی هستند. هدف اصلی در این پژوهش بررسی تأثیر یارانه انرژی کل، یارانه انرژی های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر بر محیط زیست می باشد. بدین منظور برای 22 کشور منتخب جهان در دوره زمانی 2020-2010 از روش داده های تابلویی پویا و تخمین زن گشتاورهای تعمیم یافته استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که یارانه انرژی کل در کشورهایی که یارانه­های اختصاص یافته برای انرژی­های تجدیدپذیر بالاتر است، با اثر منفی بر محیط زیست همراه است. این در حالی است که برای کشورهایی که از یارانه انرژی تجدیدپذیر بیشتری استفاده می کنند، این اثر مثبت می­باشد. در تفکیک یارانه انرژی، یارانه برای انرژی های تجدیدناپذیر اثری منفی و یارانه برای انرژی های تجدیدپذیر اثری مثبت بر محیط زیست دارند. همچنین افزایش در نسبت یارانه برای انرژی های تجدیدناپذیر به یارانه انرژی های تجدیدپذیر با اثری منفی بر محیط زیست همراه است. همچنین سرمایه گذاری مستقیم خارجی اثری منفی بر محیط زیست دارد و منحنی زیست­محیطی کوزنتس در ارتباط با اثر U شکل درآمد سرانه بر عملکرد محیط زیست تایید شد. طبق دیگر نتایج حاصله، شاخص ادراک فساد اثر مثبت بر محیط زیست دارد. بر اساس نتایج تحقیق پیشنهاد می گردد برای جلوگیری از تخریب محیط زیست، به حداقل رساندن یا حذف یارانه انرژی های تجدیدناپذیر اقدام کنند و به دنبال جایگزین های مناسب تری در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار باشند. همچنین استفاده بیشتر از انرژی های تجدیدپذیر به علت پاک بودن انرژی، بهینه سازی مصرف انرژی، تدوین استانداردها و معیارهای مصرف انرژی گام های مؤثر دیگری در کاهش مصرف انرژی و حفظ محیط زیست هستند

هدف این پژوهش، بررسی نقش بهره وری در میزان تأثیر مصرف انرژی های تجدیدناپذیر بر تاب آوری اکولوژیک است. برای این منظور از داده های آماری دوره 2022-1990 ایران و روش خودرگرسیون برداری ساختاری آستانه ای (TSVAR) که یک روش غیرخطی آستانه ای است، استفاده شده است. همچنین بهره وری عوامل تولید از روش بوت استرپ برآورد شده است. یافته ها نشان می دهد که آستانه اثرگذاری مصرف انرژی های تجدیدناپذیر با لحاظ بهره وری 06/0 درصد می باشد و افزایش و یا کاهش بهره وری به ترتیب سبب افزایش و یا کاهش تاب آوری اکولوژیک می شود. براساس نتایج، بسته به ساز و کار انتقال اثرات تکانه در الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری آستانه ای، اثرگذاری تکانه مصرف انرژی های تجدیدناپذیر بر تاب آوری اکولوژیک در رژیم های مختلف، متفاوت بوده و این موضوع بیانگر آن است که اثرگذاری مصرف انرژی های تجدیدناپذیر بر تاب آوری، به سطح و میزان مصرف انرژی های تجدیدناپذیر بستگی دارد و تغییر در مصرف انرژی های تجدیدناپذیر تحت هر شرایطی، منجر به افزایش تاب آوری اکولوژیک نشده است. جهت افزایش بهره وری عوامل، استفاده از فن آوری های نوینی که کارایی بالا و شدت انرژی پایینی داشته باشند می تواند به عنوان یک پیشنهاد سیاستی توصیه شود.

نقش انرژی در جهت رفاه و توسعه اقتصادی کشورها اهمیت موضوع انرژی را بیش از پیش نمایان می سازد. تاکنون مطالعه اساسی در خصوص اثرات انرژی بر رفاه اقتصادی در کشور ایران انجام نشده است. لذا در این پژوهش اثر مصرف انواع انرژی های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر بر رفاه اقتصادی در ایران طی دوره 1397-1360 بررسی شده است. برای تحلیل موضوع از مدل خود رگرسیونی با وقفه های توزیعی (ARDL) و روش هم انباشتگی برای تعیین وجود رابطه کوتاه مدت و بلندمدت بین متغیرها استفاده شده است. نتایج برآورد مدل تحقیق نشان داد که سرعت تعدیل مدل تصحیح خطا در جهت تعادل بلندمدت حدود 61 درصد است. رابطه رفاه اقتصادی با متغیرهای سرانه تولید ناخالص داخلی، نیروی کار، شاخص جینی و انواع منابع انرژی های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر (خورشید، باد، آب، زمین گرمایی، نفت، گاز و بنزین) چه در کوتاه مدت و چه بلندمدت، مستقیم است. به طوری که میزان افزایش یک درصدی در متغیرهای برونزای تحقیق به ترتیب منجر به افزایش 85/0، 66/0، 45/0، 61/0، 56/0، 36/0، 31/0، 72/0، 76/0 و 34/0 درصدی در رفاه جامعه خواهد شد. باوجود وفور نسبی انرژی های تجدیدناپذیر (نفت و گاز) در ایران و عدم استفاده بهینه از آنها، مثبت شدن اثر انرژی های تجدیدپذیر بر رفاه اقتصادی حاکی از آن است که استفاده از این نوع انرژی ها در کنار انرژی های تجدیدناپذیر منجر به افزایش رفاه اقتصادی جامعه خواهد شد.

هدف این مقاله بررسی اثر تغییرات بهره وری بخش های اقتصادی بر مصرف انرژی تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر، انرژی گرمایی، رشد و توسعه اقتصادی با استفاده از برآورد توابع تولید به روش تانگ و پنگ (2018) در چارچوب تکنیک سناریوسازی (شامل سه سناریو) است. نتایج نشان داد بخش های نه گانه اقتصاد کل و میزان بهره وری آنها در بازه زمانی 1353-1393 بین 175/3 تا 59/4 میلیون ریال است؛ بنابراین، نقطه شروع بهره وری کران پائین بهره وری بازه عملکردی 175/3 قرار می گیرد. هم چنین، در بخش های اقتصاد، صنعت و معدن، برق (نیروگاه ها) و ساختمان حتی با افزایش 30 درصدی کران پائین بهره وری کل اقتصاد در بازه عملکردی (175/3) قرار ندارند. بر اساس نتایج، پیشنهاد می شود برنامه ریزان، مدیران و سیاست گذاران اقتصادی با تغییر تکنولوژی بهره وری بخش های صنعت و معدن، نیروگاه و بخش ساختمان را بیش از 30 درصد افزایش دهند تا مقدار رشد اقتصادی مناسب به دست آید.

مصرف انرژی های آلاینده در تقابل با رفاه اقتصادی؛ سیاست گذار را بر سر دوراهی-دستیابی به رفاه اقتصادی به عنوان هدف نهایی اقتصاد یا افزایش مصرف انرژی برای رشد اقتصادی-قرار می دهد. هدف اصلی پژوهش حاضر، آزمون این دوگانگی و مشخصاً وجود رابطه U وارون میان رفاه اقتصادی و مصرف انرژی با به کارگیری روش حداقل مربعات تعمیم یافته ممکن برای داده های تابلویی 117 کشور (77 کشور با شدت انرژی پایین و 40 کشور با شدت انرژی بالا) طی دوره زمانی 2019-2007 است. یافته های مطالعه حاضر نشانگر وجود رابطه U وارون میان مصرف انرژی و رفاه اقتصادی و تأیید فرضیه منحنی کوزنتس است. نکته قابل توجه در یافته های این مطالعه، پویایی الگوی عمومی رفاه با تغییر مصرف انرژی است به گونه ای که برای کشورهای با شدت انرژی پایین و همچنین با انرژی تجدیدپذیر، حد آستانه رفاه با سرعت بیشتر حاصل می شود و بعد از آن، رفاه با سرعت کمتر نسبت به روند صعودی منحنی کاهش می یابد. بر این اساس، به نظر می رسد کشورها می توانند با سیاست های سازگار و بهینه، مسیر را اصلاح کرده و رسیدن به مرحله کاهش رفاه را به تأخیر اندازند.